(Người Thành Thị  – Cosmolife.vn) Ngày Thiết Kế Ý 2026 tại TP.HCM mở ra cuộc đối thoại sâu sắc giữa kiến trúc sư Ý và Việt Nam về khái niệm “Tái thiết kế”. Từ không gian đô thị, vật thể thiết kế đến những lớp ký ức văn hóa, sự kiện cho thấy cách thiết kế đương đại đang tái kiến tạo các giá trị kết nối trong kỷ nguyên đô thị toàn cầu.

Thiết kế như một “phòng thí nghiệm” của tái sinh đô thị

Trong dòng chảy của các sáng kiến thiết kế toàn cầu, Italian Design Day (IDD) đã trở thành một điểm hẹn đặc biệt của giới kiến trúc và sáng tạo. Năm 2026 đánh dấu cột mốc mười năm của sáng kiến quốc tế này – một chương trình được thúc đẩy bởi Bộ Ngoại giao và Hợp tác Quốc tế Ý nhằm lan tỏa sức ảnh hưởng của văn hóa thiết kế Ý trên khắp thế giới.

Tại TP.HCM, Ngày Thiết Kế Ý 2026 diễn ra ngày 10/3 với chủ đề: “Tái thiết kế. Tái kiến tạo Không gian, Vật thể, Ý tưởng và Các giá trị kết nối”, quy tụ các kiến trúc sư, nhà thiết kế, chuyên gia sáng tạo và học giả từ Ý và Việt Nam. Sự kiện không đơn thuần là một buổi tọa đàm nghề nghiệp, mà trở thành một không gian đối thoại rộng mở về vai trò của thiết kế trong tiến trình tái sinh của các đô thị đương đại.

Tổng Lãnh sự Ý tại TP.HCM, bà Alessandra Tognonato, mở đầu chương trình bằng một hình ảnh giàu tính gợi mở. Theo bà, nước Ý có thể được xem như một “phòng thí nghiệm sống” của quá trình tái sinh đô thị – nơi những lớp di sản kiến trúc lịch sử được bảo tồn nhưng đồng thời luôn được diễn giải lại để thích ứng với đời sống hiện đại.

Bà Alessandra Tognonato, Tổng Lãnh sự Ý tại TP.HCM phát biểu

Trong phát biểu tại sự kiện, bà chia sẻ rằng những đô thị của Ý đã nhiều lần chứng kiến sự tái sinh thông qua kiến trúc và thiết kế. Những công trình cổ, những không gian công cộng và những vật thể thiết kế không bị đóng khung trong quá khứ, mà luôn được tái cấu trúc để tiếp tục sống trong đời sống đương đại.

Nhìn từ góc độ đó, “tái thiết kế” không phải là sự phá bỏ để xây mới, mà là một quá trình đọc lại ký ức đô thị bằng ngôn ngữ sáng tạo của thời đại.

Cũng trong phát biểu của mình, bà nhắc đến Salone del Mobile Milano, một trong những sự kiện nội thất lớn nhất thế giới, như một điểm tham chiếu toàn cầu cho ngành thiết kế. Theo bà, những diễn đàn như vậy cho thấy thiết kế ngày nay không chỉ là vấn đề thẩm mỹ hay kỹ thuật, mà còn là nơi gặp gỡ giữa công nghiệp, văn hóa và tư duy sáng tạo.

“Tái thiết kế”: từ triết lý Ý đến đô thị châu Á

Nếu xem thiết kế như một quá trình liên tục, thì khái niệm “tái thiết kế” chính là một trong những tư tưởng quan trọng nhất của kiến trúc đương đại.

Kiến trúc sư Tiziano Vudafieri, Đại sứ Thiết kế Ý tại Việt Nam cho kỳ Italian Design Day 2026, mang đến góc nhìn mang tính triết lý về khái niệm này. Theo ông, thiết kế không bao giờ xuất hiện từ khoảng trống tuyệt đối.

Ông nhắc lại một nhận định nổi tiếng của huyền thoại thiết kế Ý Gio Ponti: “Những ý tưởng hoàn toàn nguyên bản không thực sự tồn tại.”

Theo Vudafieri, mọi công trình kiến trúc, mọi vật thể thiết kế đều là kết quả của sự tích lũy nhiều lớp ảnh hưởng – từ văn hóa, lịch sử cho đến những trải nghiệm cá nhân của người sáng tạo. Chính sự giao thoa đó tạo nên sức sống của thiết kế.

Ông chia sẻ: “Trong thiết kế, điều quan trọng nhất với tôi chính là sự tò mò. Sự tò mò khiến chúng ta luôn muốn khám phá những cách nhìn mới, những cách tiếp cận mới đối với không gian và vật thể.”

Quan điểm này phản ánh rõ tinh thần của thiết kế Ý – nơi sự tinh tế thẩm mỹ luôn song hành với tính mở của tư duy sáng tạo.

Trong bức tranh rộng hơn của khu vực châu Á – Thái Bình Dương, khái niệm “tái thiết kế” ngày càng trở nên quan trọng.

Các đô thị lớn của châu Á – từ Tokyo, Seoul, Singapore đến TP.HCM – đang bước vào giai đoạn tái cấu trúc mạnh mẽ. Những không gian công nghiệp cũ được chuyển đổi thành khu văn hóa, những khu phố lịch sử được cải tạo để trở thành điểm đến sáng tạo, và nhiều công trình di sản được tái sử dụng như một phần của đời sống đô thị mới.

Theo báo cáo của UN-Habitat, hơn 55% dân số thế giới hiện sống trong các đô thị và con số này có thể đạt 68% vào năm 2050. Điều đó khiến việc tái thiết kế không gian đô thị trở thành một trong những thách thức lớn nhất của kiến trúc thế kỷ XXI.

Ở góc nhìn đó, Italian Design Day không chỉ là một sự kiện văn hóa. Nó là một diễn đàn mở để thảo luận về cách thiết kế có thể giúp các đô thị thích ứng với sự thay đổi của thời đại.

Đối thoại Ý – Việt và câu chuyện bản sắc đô thị

Một trong những điểm nhấn của sự kiện là cuộc đối thoại giữa kiến trúc sư Tiziano Vudafieri và kiến trúc sư Ngô Viết Nam Sơn, dưới sự dẫn dắt của bà Nguyễn Phan Thùy Dương, Giám đốc nội dung của ELLE Decoration Vietnam.

Cuộc trao đổi không dừng lại ở những câu chuyện nghề nghiệp, mà mở rộng sang câu hỏi lớn hơn: làm thế nào để các đô thị phát triển mà không đánh mất bản sắc?

Kiến trúc sư Ngô Viết Nam Sơn cho rằng quá trình tái thiết kế đô thị cần phải cân bằng nhiều yếu tố khác nhau để đạt được tính bền vững lâu dài.

Ông nhắc đến bảy thách thức quan trọng trong quy hoạch và thiết kế đô thị: lịch sử, không gian, cơ sở hạ tầng, quản lý, con người, các hoạt động đô thị và môi trường.

Theo ông, chỉ khi những yếu tố này được xem xét một cách hài hòa, thiết kế mới thực sự trở thành công cụ giúp đô thị vượt qua những thách thức của thời đại.

Kiến trúc sư Ngô Viết Nam Sơn phát biểu

Quan điểm này đặc biệt có ý nghĩa với các thành phố châu Á, nơi tốc độ đô thị hóa thường nhanh hơn nhiều so với khả năng thích ứng của hạ tầng và quy hoạch.

Trong cuộc thảo luận, các diễn giả cũng nhìn lại bối cảnh kiến trúc Việt Nam – một không gian được hình thành từ nhiều lớp lịch sử khác nhau.

Từ những công trình thuộc địa Pháp, đến các kiến trúc theo chủ nghĩa Hiện đại và Brutalism giữa thế kỷ XX, rồi đến loại hình nhà ống đặc trưng của đô thị Việt Nam – mỗi giai đoạn đều để lại dấu ấn riêng trong cấu trúc không gian đô thị.

Chính sự chồng lớp này tạo nên bản sắc kiến trúc của Việt Nam. Và cũng chính nó mở ra nhiều khả năng cho những dự án tái thiết kế trong tương lai.

Kiến trúc di sản và đời sống đương đại

Không phải ngẫu nhiên mà Italian Design Day 2026 tại TP.HCM được tổ chức tại RuNam d’Or, một công trình kiến trúc lịch sử nằm ngay trung tâm thành phố.

Tòa nhà từng là nơi ở của Marie-Alfred Foulhoux, với phần mái thép do công ty của kỹ sư huyền thoại Gustave Eiffel thực hiện. Công trình này trở thành một minh chứng sống động cho cách di sản kiến trúc có thể được tái sinh và tiếp tục đóng vai trò trong đời sống đô thị hiện đại.

Việc lựa chọn địa điểm này không chỉ mang tính biểu tượng. Nó cũng phản ánh triết lý cốt lõi của sự kiện: thiết kế không phải là việc tạo ra những thứ hoàn toàn mới, mà là quá trình liên tục diễn giải lại những gì đã tồn tại.

Từ góc nhìn của kiến trúc và thiết kế, di sản không chỉ là ký ức. Nó là nguồn vật liệu sáng tạo.

Những không gian cũ, khi được tái thiết kế với tư duy mới, có thể trở thành những điểm gặp gỡ giữa quá khứ và tương lai.

Italian Design Day – mạng lưới thiết kế toàn cầu

Italian Design Day là sáng kiến quốc tế do Bộ Ngoại giao và Hợp tác Quốc tế Ý khởi xướng nhằm quảng bá văn hóa thiết kế Ý trên toàn cầu.

Sự kiện được tổ chức đồng thời tại hàng trăm thành phố trên thế giới, quy tụ các kiến trúc sư, nhà thiết kế, học viện và doanh nghiệp sáng tạo.

Năm 2026 đánh dấu năm thứ 10 của Italian Design Day, với chủ đề “Tái thiết kế” – tập trung vào việc tái diễn giải di sản, tái sử dụng không gian đô thị và phát triển thiết kế bền vững.

Trong hệ sinh thái thiết kế toàn cầu, Ý vẫn được xem là một trong những trung tâm sáng tạo quan trọng nhất, với những sự kiện mang tính biểu tượng như Salone del Mobile Milano – triển lãm nội thất lớn nhất thế giới.

Đối với các đô thị đang phát triển nhanh như TP.HCM, những diễn đàn đối thoại như Italian Design Day mang lại một giá trị đặc biệt: kết nối tư duy thiết kế quốc tế với các câu hỏi thực tiễn của đô thị châu Á trong thế kỷ XXI.